Diaconie helpt daar waar de nood is

Diaconie TnVoor ondersteuning aan individuele personen werkt de Protestantse Gemeente Zwolle in de commissie gezamenlijke kerken samen met de Katholieke parochies in de stad Zwolle, de Gereformeerde kerk Berkum (De Hoofdhof) en de Christelijk Gereformeerde kerk.

Deze vier kerkgemeenschappen beheren al 25 jaar een fonds waaruit hulp wordt verleend als er geen voorliggende voorzieningen meer zijn. Hiermee wordt bijvoorbeeld bedoeld als mensen geen geld hebben omdat de uitkering nog niet binnen is of omdat de gemeente nog niet heeft besloten of iemand een bijstandsuitkering krijgt.

Kerken deden van oudsher veel aan diaconie. Maar in het midden van de jaren ’60 is die taak overgenomen door de overheid toen de Algemene Bijstandswet werd ingevoerd. De kerken raken uit beeld en gaan zich meer richten op het werelddiaconaat. Gedeeltelijk is die rol terug maar niet op de manier zoals de kerken vroeger functioneerden.

De diaconie is bereid mensen te helpen, maar wil daarbij geen vangnet worden voor de bezuinigingen van de overheid. Veelal wordt geld uitgekeerd aan mensen die buitenkerkelijk zijn. Ben je lid van een parochie of kerkelijke gemeente en je komt in acute geldnood, dan moet je aankloppen bij je eigen kerk of parochie. Het gaat in de regel om leefgeld. In totaal wordt jaarlijks ongeveer honderdvijftig keer een beroep hierop gedaan.

Armoede is weer terug van weggeweest. Dat wil zeggen: in de jaren 80 van de vorige eeuw was er ook armoede. Dat sloeg geweldig in, omdat men net een lange periode van groei achter de rug had. Na de oorlog was Nederland herrezen (zoals dat toen heette) en de bomen leken tot in de hemel te reiken. Er was werk, de welvaart nam toe en ineens kwam de klad er in. Armoede werd niet herkend en erkend, armoede kon niet bestaan, dat was iets uit de 19e eeuw, of misschien uit de jaren dertig.

Nu is het anders. Door de kredietcrisis is armoede weer volop onder de aandacht. Armoede staat op de agenda van politiek en publiek. Armoedebestrijding en ondersteuning van mensen met weinig inkomen heeft breed aandacht in de samenleving. Een goed voorbeeld van diaconale hulp is het geval van een jongen die geen identiteitskaart kon bekostigen. Maar zonder die kaart kun je niets beginnen in onze maatschappij. De gevolgen van het niet hebben van zo’n kaart zijn groot voor de persoon zelf maar ook voor de maatschappij. Dan betaalt de diaconie een kaart. En met een klein bedrag kun je veel leed en ook maatschappelijke kosten besparen. Op dat moment staan bureaucratische regels het functioneren van iemand in de maatschappij in de weg.

Wim van Ree, onder meer verantwoordelijk voor de diaconale zaken

Wim van Ree, onder meer verantwoordelijk voor de diaconale zaken

Onze verslaggeefster Els Rademaker heeft een gesprek met Wim van Ree, medewerker van het Kerkelijk Bureau van de Protestantse Gemeente Zwolle en onder meer verantwoordelijk voor de diaconale zaken. Wim van Ree benadrukt dat armoede geen keuze is, vaak is het erfelijk. Het is een kwestie van overleven voor mensen die op het minimum of minder leven. Zij leven op een tijdbom: gaat mijn wasmachine niet stuk, hoe staat het met mijn koelkast, hoe houd ik het hoofd boven water?

Maar de diaconie geeft iemand niet alleen geld, maar leert ook mensen eigen verantwoordelijkheid te nemen en zelfredzaam te maken. Wat dat betreft zegt Wim van Ree kan hij enigszins meegaan met het idee van het kabinet dat er een participatiemaatschappij moet komen. Alleen constateert hij dat er geen goede randvoorwaarden worden geschapen en het gevaar aanwezig is dat het alleen gaat om bezuinigingen. Die voorwaarden om mee te doen zijn belangrijk. En daarbij is het zo dat niet iedereen zo makkelijk praat over de eigen situatie. Er zijn wel “armen” die heel assertief zijn, maar er is ook een grote groep stille armen die niet makkelijk er voor uitkomen dat men niet rond kan komen en/of in de schulphulpverlening zit. De schaamte is, zeer begrijpelijk, vaak heel groot. En als men thuis blijft heeft men ook geen netwerk waarop je een beroep kunt doen.

Wim van Ree zou graag willen dat de stille armen meer in beeld komen. Wellicht dat het idee van de gemeente Zwolle over wijkgericht werken hierbij helpt. Hij heeft daar wel positieve verwachtingen van. Er zijn veel factoren die mensen arm kunnen maken. Behalve dat er erfelijke factoren zijn, zijn er de bekende drie: werkeloos worden, echtscheiding en de hypotheek niet meer kunnen aflossen. “Één factor kunnen mensen wel aan”, zegt Wim van Ree, “maar als het er twee zijn dan wordt het moeilijk.”

Permanente koppeling naar dit artikel: https://www.diezerpoorter.nl/2013/11/03/diaconie-helpt-daar-waar-de-nood-is/15861/