Verhuizing van de verzorgingsstaat

In de herfst van 2013 sprak publiceerde Wijkkrant Diezerpoorter een gesprek met Femmianne Bredewold. Zij doceerde toen aan de Hogeschool VIAA in Zwolle en was bezig met een proefschrift over het langer thuis wonen van mensen met zorgvragen. En hoe die mensen ondersteund moeten worden. Femmianne is inmiddels gepromoveerd en werkt nu aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht.

Onlangs is er een boek uitgekomen waaraan zij heeft meegewerkt. Dat boek heet ‘De verhuizing van de verzorgingsstaat’. Daarmee wordt niet bedoeld dat de verzorgingsstaat naar een andere plek op de wereld is verhuisd maar dat de overheid de taken op het gebied van het verzorgen van kwetsbare en zieke mensen in handen heeft gegeven van de gemeentes. Dat is gebeurd in 2015 en nu is onderzocht wat dit verhuizen heeft opgeleverd.

Femmianne heeft dit samen geschreven met drie andere onderzoekers. Onlangs is op het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een bijeenkomst belegt door ambtenaar en Zwollenaar Ronald Buitenhuis. Doel: Met de aanwezigen door te praten over dit boek. Tijd voor de redactie om te luisteren hoe Femmianne en haar medeonderzoekers naar deze veranderingen in de wetgeving kijken.

De grote vraag is of die participatiesamenleving waarin jezelf redzaam moet zijn werkt. En waar je als je zorg nodig hebt op de eerste plaats een beroep moet gaan doen op de hulp en ondersteuning van buren, vrienden en familieleden. En waar de gemeente via keukentafelgesprekken probeert te achterhalen wat de problemen zijn en hoe deze op te lossen.

De werkelijkheid is anders dan de ideeën van de overheid blijkt wel. De overheid denkt namelijk dat mensen nog meer voor elkaar kunnen doen maar uit het onderzoek blijkt dat mensen al voor elkaar zorgen. Je kunt niet zomaar verwachten dat mensen nog meer gaan doen. Bovendien hebben de mensen die ondersteuning vragen aan de keukentafel, vaak kwetsbare netwerken. Familie woont te ver weg of het contact is al lange tijd verbroken. Gezinnen zijn veel kleiner dan vroeger. Veel mantelzorgers zijn overbelast. Vrouwen traditioneel de aangewezen personen om te zorgen zijn zelf aan het werk. Dat wil de overheid immers ook. Buren kunnen lang niet altijd kwetsbare mensen ondersteunen. De overheid denkt misschien ook wel te vaak dat het werk dat door professionals wordt gedaan wel door vrijwilligers kan worden overgenomen.

Het idee is dat thuis blijven een goede optie is. In je eigen omgeving. Maar het blijkt dat je daar als hulpbehoevende heel eenzaam kunt zijn. Want je bent alleen en als je naar buiten kijkt zie je allerlei mensen lopen, fietsen en ander dingen doen en jij zit in huis en kunt niet veel.

Volgens Bredewold is het daarom belangrijk om verder te kijken dan bestaande netwerken van familie en vrienden. Het is volgens haar heel goed om meer projecten op te zetten waar mensen elkaar kunnen ontmoeten in de buurt. Huiskamerprojecten bijvoorbeeld of wijkboerderijen in de stad waar mensen elkaar tijdens activiteiten kunnen ontmoeten. De Klooienberg in Zwolle is daar een mooi voorbeeld van. Buurtgenoten met en zonder beperking werken samen op de tuin en in de stallen. Daar leren ze elkaar kennen en hebben ze fijn contact die eenzaamheid tegen kan gaan. Voor mantelzorgers zijn zulke plekken ook prettig,omdat degenen waar ze voor zorgen daar soms heen kunnen zodat ze zelf hun handen vrij hebben. Of ze kunnen er zelf terecht voor een kop koffie en een praatje.Wat betreft Dieze is het jammer dat er verschillende buurthuizen zijn gesloten. Dat is een gevolg van bezuinigingen door de overheid in 2011.

Femmianne en haar medeauteurs bepleiten dat professionals kritisch moeten zijn en zich moeten laten horen als de voorstellen van de overheid te rooskleurig zijn en niet haalbaar lijken. Ze vinden het bovendien belangrijk om verder te kijken dan de mensen die aanschuiven aan de keukentafel. Ze zeggen daarom dat je na moet denken over andere plekken waar je kunt werken aan het versterken van onderlinge relaties.Kortom: “We moeten realistisch zijn. Dat valt niet altijd mee. Het is goed om je te realiseren dat we allemaal kwetsbaar zijn als het er op aan komt. Dat ons allemaal iets kan overkomen en dat we dan afhankelijk zijn van anderen. Maar het valt niet mee om een netwerk op te bouwen waarop je kunt terugvallen in moeilijke situaties.”

Permanente koppeling naar dit artikel: https://www.diezerpoorter.nl/2018/12/12/verhuizing-van-de-verzorgingsstaat/29200/