Ontmoeting met schrijver Executie aan de Meppelerstraatweg

Het was kerstvakantie 2017 toen Samuel de Korte, een 25-jarige geschiedenisstudent uit Utrecht, van zijn moeder hoorde dat een broer van zijn overgrootmoeder, Wilhelmus van Dijk, op 31 maart 1945 met vier andere mannen is geëxecuteerd in Zwolle. De andere vier mannen zijn: Hermanus Bosch, Willem Sebel, Berend Jan IJzerman en Johannes Muller.

Dit verhaal intrigeerde De Korte en hij besloot daarom op onderzoek uit te gaan en er een boek over te schrijven. Dit boek is onlangs gepresenteerd. Een redactielid van Wijkkrant Diezerpoorter sprak met de schrijver.

Waarom heeft hij dit niet eerder gehoord? Waarschijnlijk is dit een samenloop van omstandigheden. Het kan zijn dat dit verhaal nu opduikt nu we in de aanloop zijn naar 75 jaar herdenking van onze vrijheid. Nu kun je nog mensen treffen die over de oorlog kunnen vertellen omdat ze die hebben meegemaakt.

Samuel heeft ongeveer anderhalf jaar gedaan over het maken van dit boek. Hij heeft behalve van o.a. het Historisch Centrum Overijssel ook onontbeerlijke hulp gehad van twee mensen; Albert Bredenhoff die de tekst kritisch heeft bekeken en Anne-Marie van Dijk die vooronderzoek heeft gedaan. Die kwam van pas want zij woont in Zwolle en Samuel in Utrecht. En voor het onderzoek was Zwolle uiteraard heel belangrijk.

Monument Meppelerstraatweg, foto Els Rademaker-Vos

Er bleken nog zeven kinderen van de slachtoffers in leven te zijn. Zij wisten nog veel te vertellen. Voor de een was dit heel emotioneel, voor de andere minder. Onbegrijpelijk is ook voor de schrijver dat dit onderwerp nooit eerder is opgepakt. Misschien heeft dit ook te maken met emoties. Bij het kiezen van de foto’s in dit boek zijn ook de vrouwen van de geëxecuteerden duidelijk te zien. Zij hebben een belangrijke rol gespeeld voor en na het gebeuren. Zij moesten ook de kinderen verder opvoeden, wat niet makkelijk geweest is in een land dat moest herstellen van de oorlog.

Uitgangspunt bij het schrijven van het boek is dat de lezer zelf een mening vormt. Daarvoor zijn ook allerlei documenten opgenomen. Bijvoorbeeld een psychiatrisch rapport over de Kampenaar Jacob Lijs. Voor deze persoon werd gewaarschuwd door de ondergrondse. Ook wat bijvoorbeeld de directe gevolgen waren van een bevel van Adolf Hitler 30 juli 1944.

Een ander belangrijk aspect is aan te tonen het dualisme in de oorlog. Welke kant kies je, waarom en wat zijn de gevolgen. Deze mannen zaten in het verzet en dat kon betekenen dat ze doodgeschoten zouden worden. En dat hun gezin zonder vader zou achterblijven. Moesten ze dan maar niet in het verzet gaan? Dat is een hele moeilijke keuze. Over het verzet in Zwolle wordt door de beschrijving van de levens van deze mensen een goede kijk gegeven.

De schrijver heeft veel bronnen geraadpleegd. Bijvoorbeeld bronnen in het nationaal archief in de Verenigde Staten en ook in Groot-Brittannië. Het lijkt een lokale gebeurtenis maar het staat wel in een veel groter verband.

Om het gebeuren nog beter te begrijpen is er een lijst in dit boek toegevoegd van personen die een rol hebben in dit verhaal. En hoe het met hen vergaan is na de executie.

Executie aan de Meppelerstraatweg is een belangrijk boek. Als je het monument passeert nadat je het gelezen hebt is het goed te weten wat hier heeft plaatsgevonden. Dan is het niet zomaar een monument.

Permanente koppeling naar dit artikel: https://www.diezerpoorter.nl/2019/06/24/ontmoeting-met-schrijver-executie-aan-de-meppelerstraatweg/29742/